Wat gaat er mis?

 Banken (maar eigenlijk alle financiële instellingen)

Publicatie VER-mOnthly 30 mei 2017

Opzeggen van rekeningen; geen pin-en/of creditcard-betalingen toestaan; geen pin-code apparatuur leveren; € 500.-biljetten in de ban of beperken van aantal die je mag afstorten; eisen van wie een € 500,- biljet afkomstig is en hoe die daar dan aan is gekomen; bezwaar maken tegen alleen cash of juist alleen pin/creditcard op de rekening; of vaststellen wat de verhouding pin/cash mag zijn die je afstort; vragen naar de onderliggende nota’s bij grote klanten; bezwaar tegen transacties via niet-Nederlandse creditcard-verwerkers… en we zijn er vast nog een paar vergeten… Wat is er mis?

Ja, wat is er mis bij de banken? Banken hebben kennelijk een probleem wat ook overheden vaak hebben: met de regel is minder mis dan met de toepassing ervan. Men is in de toepassing zo angstig dat men het misschien fout doet dat men van de weeromstuit verkeerde conclusies trekt en daar naar gaat handelen.

Immers  Fraude en witwassen zijn ook middelen om terrorisme te bestrijden: dat wil je als bank niet meemaken! En feit blijkt dat terrorismefinanciering vaak in kleine bedrijven en bedragen zit met alledaagse financiële patronen. Het is daardoor ook een speld in een hooiberg waar banken naar móeten zoeken.

Het WODC laat onderzoek verrichten naar het vinden van die speld maar vooralsnog prevaleren bij de banken de aannames en veronderstellingen als voldoende – naar bewijs wordt niet verder gezocht - en de eerste de beste aanwijzing wordt dan gezien als feitelijke onderbouwing van wat men toch al had aangenomen. Flikker die klant er maar uit (veel beleefder hebben we het niet gehoord) dan hebben wij een probleem minder!

Voor financiële organisaties valt men dan al snel terug op De Nederlandse bank die seksbedrijven aanmerken als gevoelig voor fraude en witwassen. En er is vast een seksbedrijf te vinden waar dat ook inderdaad wel klopt maar dat is dan wel héél vreemd als dat dan ook een vergund bedrijf is wat ten langen leste de vergunning kreeg na een uitputtende screening door de Gemeente en bovendien al eerst een BIBOB heeft overleeft. Die bij de Belastingdienst ook in de tang zit vanwege de opting-in en daar is eigenlijk niet mee te marchanderen. Bovendien als hij daar niet aan voldoet, is een boete van wel €350,- al voldoende om een vergunning te weigeren of te verlengen. Hoeveel van zulke klanten heeft een bank eigenlijk die zo zwaar gecontroleerd zijn voor men überhaupt aan de slag kan en die bij de eerste de beste misstap hun vergunning ook al weer kwijt zijn?!

Is het dan reëel om een ‘heel erg veel vermoeden’ te willen ontwikkelen dat er vrijwel ‘zeker sprake moet zijn van fraude en witwassen – en dat het minimaal te verwachten is in de toekomst? Wéten banken eigenlijk wel dat deze bedrijven legaal werken en dat ze aan de genoemde eisen moeten voldoen? Is het niet handiger om werkelijk te zoeken naar feiten en niet de kennis uit de landelijke kranten te laten prevaleren? Zo lijkt het wel!

Laten we eens kijken waar dan de schoen zoal kan wringen voor de banken. Want natuurlijk moeten ze hun klanten ook screenen en controleren; ergo dat zijn ze zelfs verplicht. Dat men van elke bank-klant een dossier gaat bijhouden ligt dan ook voor de hand. Men heeft dat niet alleen uitgevonden voor onze sector.

En – we hebben het er wel eerder over gehad – in onze sector gaan sommige dingen anders als in een andere sector. Dat wordt niet altijd begrepen en dat laat zich ook niet snel verklaren als je bij de bank zit en uit de computer een melding komt rollen vanwege een bij de gebruikelijke werkmethoden afwijkende transacties. Dat men dan achter zo’n bureau vragen heeft is te begrijpen. Dat men ze stelt aan de ondernemer is ook terecht – betalingsverkeer moet transparant plaatsvinden.

Om te beginnen willen ònze klanten hun privacy maximaal afschermen en is het eigenlijk al héél bijzonder dat zovelen gewoon met pin-of creditcard willen betalen. Dan wil men natuurlijk niet op het afschrift zien dat ze bij een seksbedrijf geweest zijn – dat gaat zelfs hun boekhouder niets aan en thuis wordt het ook al niet gewaardeerd… Begrijpelijk dat dat anders is als men er bij een juwelier, duur restaurant of een als ‘zakelijke studiereis’ geboekte vakantie mee betaalde.

Vaak zoeken we de oplossing dan ook in een tussenrekening op een versluierende naam; eventueel bij een andere bank zodat die link er niet direct is… maar dat levert wel argwaan op. Maar dat valt uit te leggen; moet dan de ander wel het inzicht en begrip kunnen opbrengen.

De klant gewoon even vragen waar hij dat 500 Eurobiljet precies vandaan haalde is dan de beste methode om in een keer van die klant af te zijn: die zie je niet weer. We zijn geen supermarkt die zo’n wettig betaal middel kan weigeren, of b.v. bij een kleine aankoop – het gaat bij ons tenslotte vaak om klanten die ook honderden euro’s besteden.

Er was een bank die voorstelde dat de klant dat biljet dan maar eerst even via zijn rekening bij een pin-automaat moest wisselen… Laten dat nu precies die klanten zijn die bijvoorbeeld in de late uurtjes daarvoor echt niet te porren zijn; die zijn in hun hoofd wel met wat anders bezig; alleen het voorstel al – realiseert iemand zich wel dat zo’n klant vertrekt en ook niet terug komt? Misschien hangt aan de overkant van die pin-automaat wel dat billboard uit Düsseldorf… daar doet zich dat probleem niet voor. Trouwens als die  500 Eurobiljetten na 2018 niet meer worden uitgegeven en later geheel uit de markt genomen zijn, zoals in de bedoeling ligt - dan is het probleem ook over!

Of die Amerikaan, die je net verteld hebt dat zijn American Express-card niet wordt geaccepteerd (omdat AMEX niet wil dat hùn klant zijn geld bij óns uitgeeft) en dan moet jij hem ook nog vertellen dat hij evenmin contant mag betalen omdat je die maand aan je quotum van het af te storten cash-geld toe bent?  Of meneer dan niet kan pinnen? En: Nee, dat kan niet op de kamer dus u moet voor de verlenging het bad uit en naar de balie…  En: Nee, want we krijgen geen mobiele apparatuur… u kunt ook om de hoek naar de pinautomaat hoor! Dank voor het begrip!

En dan gaat het ineens verkeerd: de bank zegt òf de verweking van de creditcard op òf deelt mee dat u de rekening maar ergens anders moet onderbrengen; in het beste geval nodigde men u uit voor een gesprek. Maar je bent er al 20 jaar klant, ze weten ook in welke sector en er is nog nooit iets voorgevallen… Als je dan vraagt naar de reden: Dat is vanwege De Nederlandse Bank, die de sector aanmerkt als ‘fraudegevoelig en met een grote kans op witwassen’, dus we móeten wel…

Gek is dan wel dat men vrijwel altijd een overgangstermijn aangeeft en dat bij bewijs van fraude of witwassen de rekening per direct geblokkeerd moet worden… bovendien moet men dan de belastingdienst en politie informeren - dus zóveel kan er dan ook weer niet aan de hand zijn.

Tijd om eens te kijken waar die ellende dan wèl vandaan komt want De Nederlandse Bank geeft aan dat men helemaal geen uitsluiting op bankrekeningen, pinbetalingen noch op levering van apparatuur voorstaat. Ook de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) is daar duidelijk over. Wat zegt ze dan wel? Een nog droger verhaal volgt…

Er is o.a. een DNB-folder voor de financiële instellingen: Integriteitrisicoanalyse, met de ondertitel: Meer waar dat moet, minder waar dat kan. Men geeft aan waarom m.n. de Banken de integriteit van klanten - en dus ook seksbedrijven - moeten beoordelen:

In het document kunt u lezen welke stappen uw (financiële)-instelling moet nemen om een gedegen integriteitrisicoanalyse op te stellen. Een integriteitrisicoanalyse is niet alleen een wettelijke verplichting.

Zonder deze risicoanalyse kan een instelling de integriteitwetgeving niet risico-gebaseerd naleven. Daarnaast is de integriteitrisicoanalyse een voorwaarde voor een toereikende inrichting van de integere bedrijfsvoering. Het is niet duidelijk waarop de risicobeheersing is gericht als een instelling onvoldoende kennis heeft van de mogelijke integriteitrisico’s, dan wel ongegronde aannames op dat gebied maakt.

In dit document staat beschreven waarom uw instelling een integriteitrisicoanalyse moet maken, hoe u dat kunt doen en welke gevolgen u aan de risicoanalyse moet verbinden….

…Allereerst dient u goed in beeld te krijgen waar uw instelling integriteitrisico’s kan lopen. Bekijk hiervoor uw gehele organisatie. U identificeert per integriteitrisico de factoren die een rol spelen en de mogelijke scenario’s en scoort deze op kans en impact. Nadat u de aard en omvang van deze bruto-risico’s heeft bepaald, bekijkt u of deze binnen uw risk-appetite vallen.

Vervolgens beoordeelt u per bruto-risico welke beheersingsmaatregelen u heeft getroffen en of deze maatregelen effectief zijn. Aan de hand van de bruto-risico’s en de beoordeling van de beheersing, komt u tot een overzicht van netto-risico’s. Ook hier bepaalt u of de netto-risico’s binnen uw risk-appetite vallen. Indien risico’s hier niet binnen vallen, beslist u hoe u deze risico’s kunt vermijden of verminderen

Als uit de risicoanalyse blijkt dat verbetering in de beheersing nodig is, geeft u dat ook aan in een overzicht. Samen met een planning van voorgestelde acties.

Uiteindelijk dient de integriteitrisicoanalyse voor het bestuur als sturingsdocument en voor de business

Zo u ziet, die banken hebben het ook niet gemakkelijk… bovendien heeft DNB hen gewaarschuwd: ze hebben het niet op orde! Zo’n uitnodiging voor een gesprek of nadere uitleg komt dus ook niet uit de lucht vallen: En… u las net dat men niet af moest gaan op ongegronde aannames… Bedenk dat het stuk erop gericht is om banken in het zadel te houden en niet haar klant; dat is een andere verantwoordelijkheid; een zaak van de bank die zijn eigen risico bepaald.

Om te borgen dat (financiele)-instellingen een integere bedrijfsvoering hebben, heeft de wetgever in financiële wetgeving allerlei verplichtingen opgenomen waaraan uw instelling moet voldoen. Daarin speelt een systematische inventarisatie en

analyse van integriteitrisico’s, een systematische integriteitrisicoanalyse, een centrale rol.

Maar u bent dan aan de beurt, want er is meer: een ontoereikende naleving - met name in geval van strafrechtelijke zaken… en als blijkt dat de bank daarbij faciliteerde… pakt men ook de Wet financieel toezicht (Wft) en eventueel de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) er bijen is de bank zelf aan de beurt:

Een bank, verzekeraar, betaalinstelling, elektronische geldinstelling, wisselinstelling of bijkantoor draagt op grond van artikel 10 Besluit prudentiële regels Wft zorg voor een systematische analyse van integriteitrisico’s. Integriteitrisico’s zijn daarbij gedefinieerd als het ‘gevaar voor aantasting van de reputatie of bestaande of toekomstige bedreiging van vermogen of resultaat van een financiële onderneming als gevolg van een ontoereikende naleving van hetgeen bij of krachtens enig wettelijk voorschrift is voorgeschrevenals duidelijk overzicht van risico’s.

Men heeft een onderscheid van meer of minder in de titel van de folder: wij vallen onder ‘meer’ – b.v. vanwege veel contante ontvangsten en opnames; klanten die zich afschermen (privacy van ònze klanten); verwerking via creditcards waardoor grote bedragen ‘ineens’ op de reguliere betaalrekening verschijnen  en – simpel - omdat we in het rapport ook niet in het rijtje van ‘minder’ genoemd worden. Dus doet men – terecht overigens – aan dossieropbouw. Bovendien heeft men te maken met de EU-richtlijn ten aanzien van witwassen en dan is het prettig aan te kunnen tonen dat de bank niet in gebreke is door toch te faciliteren. Maar daar hoeft u dan weer niet de dupe van te worden!

Ook het overtreden van internationale regelgeving behoort tot de integriteitrisico’s. Bekend zijn bijvoorbeeld de extraterritoriale werking van de Amerikaanse sanctie- en anti-corruptiewetgeving en de Engelse anti-corruptiewetgeving

Het is u vast bekend dat met name de Amerikanen iets tegen seksgerichte activiteiten hebben (nou ja, als je het er maar niet te duidelijk op legt!) en dat men liever geen zaken doet met hen die daar heel openlijk géén problemen mee hebben. Amex is er dus een voorbeeld van – zelfs de vergoeding van 6-8% van uw omzet versmaden zij…. Maar misschien is dat voor de Nederlandse banken ook wel de hoofdreden om de financiering & hypotheken voor onze bedrijven zo ver mogelijk buiten de deur te houden: De Amerikaanse belangen zijn domweg groter.

Omdat het een folder is om de bank (elke financiële instelling)  te vrijwaren van problemen in het faciliteren van de geldstromen is ook het volgende nog opgenomen:

De impact kan worden beschreven in termen van ‘verlies van vertrouwen’, ‘verlies van omzet’ en ‘beschadiging van de reputatie’. Maar ook in ruimere zin als ‘verlies van vertrouwen in het financiële stelsel’, de ‘reputatie van de financiële sector’, de ‘reputatie van Nederland’, de ‘internationale reputatie’ en ‘schade aan het vestigingsklimaat’.

Dat is dus ook duidelijk: Zo hoort u nog eens wat u allemaal zou kunnen veroorzaken… Maar bij de banken zijn nogal wat medewerkers die zich met deze beoordelingen bezig houden en die hun meerdere dan de conclusies voorleggen. Ga er maar vanuit dat u op zo’n moment bij zo’n medewerker niet meer als klant maar als een potentieel gevaar voor de bank geldt.

Banken moeten uiteraard alert zijn op fraude en witwassen; het houdt ook een risico in op financiering van terrorisme en hoe pak je dat dan aan: dat is nog een heel probleem omdat je niet alleen met de voorwaarden voor de banken zit maar ook met de privacy-wetgeving; dat botst niet zelden.

Dat heeft de laatste twee jaar in menige uitnodiging  geresulteerd waarbij de ondernemer werd gesommeerd om opening van zaken te geven. Waarbij meestal bleek dat de kennis van elementaire beleefdheid noch van de branche al te sterk ontwikkeld was bij de bankmedewerkers.

Dat ging dus lang niet altijd goed. Vandaar dat we hiermee enig inzicht willen geven waarom banken deze houding aannemen – over de andere kant de risico’s die men onderzoekt kunnen dan vaak wel wat realistischer worden onderbouwd dan met een kennelijke gedachte: als we ze de account opzeggen is het probleem bij voorbaat opgelost. Banken hebben in het maatschappelijk verkeer een onmisbare taak: ook daaraan zijn voorwaarden te stellen! Men kan ons dus niet hélemaal de rug toekeren.

Maar ook stukken die bij de NVB circuleren leveren teksten op die e.e.a. verduidelijken:

Het probleem van ‘Derisking,’. Het blijkt dat banken soms relaties met bepaalde cliëntgroepen liever beëindigen, dan dat zij gedetailleerde risicoprofielen hanteren om verdachte van reguliere transacties te onderscheiden. Gelukkig gaan Nederlandse banken tot nu toe terughoudend om met derisking. Maar we zien het ook hier, en het is een discussie waarvan ik verwacht dat die ook in Nederland meer gaat spelen.

Financiële uitsluiting is een groot probleem, ten eerste vanuit menselijk oogpunt, maar ook vanuit het oogpunt van effectieve terrorismebestrijding, omdat je zo geldstromen nog meer ondergronds verplaatst. De NVB onderschrijft het principe dat iedere volwassene een bankrekening moet kunnen hebben “om mee te kunnen doen in de maatschappij,” dus hier ligt ene belangrijke uitdaging voor banken.

De voorbeelden waar we mee begonnen lijken echter meer op een heksenjacht dan een afgewogen empirisch onderzoek en afgewogen dossieropbouw – en dat is toch wel het minste wat je van een integere bank mag verwachten…

Misschien moet ook De Nederlandse Bank haar teksten – ook in andere folders – iets nuanceren, zonder overigens de kern uit het oog te verliezen want duidelijk moet zijn dat wanneer er sprake is van fraude of witwassen er moet worden opgetreden. Dat is zelfs in het belang van die sector ‘waar ieder wel van weet hoe het zit’ – misschien moet men toch wat breder kijken naar die (positieve èn negatieve) ongegronde aannames.

Kun je er als bedrijf ook nog wat aan doen?

Als je weet waar zo ongeveer bij de banken de schoen wringt dan kun je zelf ook wel bedenken wat je aan maatregelen kunt nemen om vragen te voorkomen – nietalle. Overigens heb je als bedrijf ook verantwoordelijkheden om misdaden en misstanden te voorkomen.

Kortom, u kunt zelf wel beoordelen wat in uw geval dan een oplossing kan zijn; het draait tenslotte allemaal om transparantie van de geld-stromen. Laat ons ook Uw oplossingen weten?!

Maar: Heeft u een probleem met de bank: DIRECT MELDEN!